تولوئن، خطرات و محدودیت ها

  • ۲۸۶

تولوئن(متیل بنزن یا فنیل متان) یکی از ترکیبات آلی است که امروزه کاربرد زیادی در ضنایع مختلف دارد. از آن در صنایعی همچون رنگ و رزین استفاده می شود.تولوئن جز هیدرو کربن های آلی بحساب می آید که از قطران ذغال سنگ استخراج میشود. این مایع بی رنگ و آتش گیر است و به عنوان حلال، کاربرد زیادی در صنایع رنگ و رزین دارد.

فرمول شیمیایی تولوئن، C6H5CH3 است و در آن یک گروه متیلی به حلقه بنزنی متصل است. از نظر خواص شباهت نسبتا زیادی به بنزن دارد اما نسبت به بنزن، ماده کم خطرتری است. تولوئن در آب نامحلول است و بویی شبیه به بوی تینر دارد؛ به عنوان ماده اولیه و حلال در بسیاری از صنایع استفاده میشود.

خواص شیمیایی تولوئن

بدلیل اینکه گروه متیل نسبت به هیدروژن خاصیت اکترون دهندگی بیشتری دارد، تولوئن واکنش دهندگی بیشتری نسبت به بنزن دارد. بخش متیل در تولوئن، حساسیت زیادی نسبت به اکسیداسیون دارد.

فرمول شیمیایی C₆H₅CH₃
چگالی 0.87 g/cm3 (20 °C)
نقطه ذوب -95 °C
شرایط نگهداری Store at +5°C to +30°C.
علائم هشداردهنده اشتعال پذیر
خطرناک
خطرناک برای سلامتی

موارد مصرف تولوئن

  • تولوئن برای بهبود کیفیت بنزین و همچنین در تولید مواد منفجره و سایر مواد شیمیایی کاربرد دارد. ماده ی منفجره ی معروف به نام تی ان تی، ماده ای است که از نیترودار کردن تولوئن به دست می آید.
  • تولوئن به عنوان حلال در روغن ها، رزین ها، لاستیک طبیعی (مخلوط با سیکلوهگزان) و لاستیک مصنوعی، قطران زغال سنگ، آسفالت ، قیر و استیل سلولز (مخلوط داغ با اتیل الکل ) به عنوان حلال و رقیق کننده در رنگ های سلولزی و لعاب ها و به عنوان رقیق کننده در مرکب های فنوگراور سازی بکار گرفته می شود.
  • یک ماده خام مهم برای ترکیب های آلی است. خصوصا ترتیب های بنزویل (Benzoyl) و کلرید بنزیلیدین(Benzilidene chlorides)ساخارین (saccharine)، کلرامین T (ChloramineT)، تری نیتروتولوئن، تولوئن دیایزوسیانات و بسیاری موارد رنگرزی.
  • همچنین تولوئن یک جزءتشکیل دهنده ی بنزین هواپیما واتومبیل است.

خطرات و مضررات تولوئن

GSH های تولوئن در روبرو آمده است: 

  • هم مایع و هم بخار این